«نپشته داریوش بزرگ درکاخ آپادانا»

یاشار تبریزلی

بزرگترین و باشکوه ترین کاخ داریوش بزرگ ، کاخ آپادانا تخت جمشید بودهاست . ساخت این کاخ در تاریخ ۵۱۵ پیش از میلاد آغاز شد و تکمیل آن سی سال به درازا کشید . ساختمان این کاخ بزرگ و با شکوه ، کاری ماندنی شمرده میشد، به همین شُوند ، داریوش بزرگ فرمان داد تا نام و نشان و ویژگیهای ایرانشهر (ایران) را بر چهار نپشته (خشت) زرّین و چهار نپشته سیمین، به سه زبان و دبیره پارسی باستان ، بابلی و ایلامی کنده کاری و چهار جعبه سنگی که هر کدام ۴۵ سانتیمتر درازا و پهنا و ۱۵ سانتیمتر بلندی داشت ، ساختند و در هر جعبه ، یک نپشته زرّین و یک نپشته سیمین به همراه چند سکه ، از گونه سکههای ایونیه و لودیه و یونان ، که در آن روزگار رواج داشت (در سال ۵۱۵ پیش از میلاد هنوز سکههای داریوش بزرگ، بنام به داریک یا داریوشی، ضرب نشده بود) جای دادند و در چهار گوشه تالار کاخ ، زیر پی دیوار آپادانا، با تخته سنگهایی گران پنهان ساختند.

 نوشته پارسی باستان

از میان این جعبهها و گنجینههای درون آنها، دو عدد در درازنای روزها به تاراج رفتهاست  و جای تهی یکی از آنها در گوشه اپاختر باختری آپادانا ، در دل سنگ کوه آشکار مانده بود . فردریک کرفتر در سال ۱۳۱۳ خورشیدی به بررسی این جای تهی پرداخت و هوده(نتیجه) گرفت که باید در سه گوشه دیگر تالار نیز نمونه آن یافت شود . پس از کندهکاری در گوشه اپاختر خاوری و نیمروز خاوری ، جعبهها و گنجینههای درون آنها را یافتند و به تهران فرستادند . هم اینک یک جفت از نپشته در موزه ملی ایران نگهداری میشود.

دبیره و ترجمه

روی هر یک از این چهار لوح ، نوشته ای به سه زبان پارسی باستان (۱۰ سطر)، ایلامی (۷ سطر) و بابلی (۸ سطر) به دبیره میخی یک نوشته یکسان کنده کاری شدهاست . ترجمه این نوشته چنین است :

داریوش شاه بزرگ ، شاه شاهان ، شاه کشورها ، پسر ویشتاسپه ، از تخمه هخامنشی ، داریوش شاه گوید: این است کشوری که من دارم . از جایگاه سکاهایی که آن سوی سغدند تا برسد به حبشه ، از هندوستان تا برسد به لودیه ، که آن را اهورامزدا، مُهست (بزرگترین) خدایان ، به من بخشیدهاست . اهورامزدا مرا و این خاندان شاهیم را بپایاد.

سرچشمه :

علیرضا شاهپور شهبازی. «تالار مرکزی آپادانا». در راهنمای مستند تخت جمشید. بنیاد پژوهشی پارسه/ پاسارگاد. چاپ ۱۳۸۴. تهران: انتشارات سفیران و انتشارات فرهنگسرای میردشتی، ۱۳۸۴. برگه های ۸۹ تا ۹۴. شابک ۴-۶-۹۱۹۶۰-۹۶۴.